Meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×

De duivel in de Nederlandse literatuur

De duivel is een van de fascinerendste personages uit de westerse literatuur- en cultuurgeschiedenis. In tal van romans, verhalen, gedichten, toneelstukken, stripboeken, liedjes, volksverhalen, toverboeken en films teistert hij de mens. Hoe wordt de duivel voorgesteld in deze genres en wat doet hij zoal?
Bas Jongenelen analyseerde veel Nederlandstalige duivelsfictie en zocht naar opstandige engelen, duivelskinderen, de hel, hekserij, bezetenheid, het oproepen van de duivel en het pact dat je met hem kunt sluiten – en hoe je daarna onder dat pact uit kunt komen. Deze brede studie laat de lezer kennismaken met de duivel in al zijn facetten en literaire verschijningsvormen, door alle tekstgenres en eeuwen heen – van de middeleeuwen tot en met de eenentwintigste eeuw.
Denk hierbij aan anoniem overgeleverde teksten als Theophilus en Mariken van Nieumeghen, en aan teksten van bekende schrijvers als Jacob van Maerlant, Joost van den Vondel, Louis Couperus, Hubert Lampo, A.F.Th. van der Heijden, Drs. P en Hannah van Binsbergen. Ook vergeten parels zoals het negentiende-eeuwse De eedgenoten van Elise van Calcar komen voorbij, evenals stripverhalen over Suske & Wiske en Dirkjan, jeugdboeken van Tonke Dragt, Peter van Gestel en Paul van Loon, en hiphopteksten van Duvelduvel en Jebroer.
Bas Jongenelen is docent Nederlandse letterkunde aan Fontys Lerarenopleiding Tilburg en promoveerde op humor in 1561. Eerder publiceerde hij boeken over literatuurgeschiedenis en over retorica.
ISBN: 9789463714143
 
*** Interview, Neerlandistiek. Online tijdschrift voor taal- en letterkunde, 12 december 2022
Bas Jongenelen schreef een boek over de duivel in de Nederlandse literatuur. Wie is de duivel? Wat maakt hem tot zo’n aantrekkelijk personage, en wat veranderde in zijn aandeel in de literatuur sinds de middeleeuwen?
Bekijk het interview

*** Boekrecensie Marijke Laurense, Trouw, 11 januari 2023
Maar wat een aanstekelijk en levendig boek! Jongenelen weet met zijn droge humor en logica zijn lezers warm te maken voor titels die u ooit, wellicht toen met tegenzin, voor uw lijst heeft moeten lezen. Nieuwsgierig te maken naar jeugdboeken over griezelbussen, en de roman 'De laatste dagen' van 10-geboden-man Arjan Visser, rond een waargebeurd geval van moorddadige bezetenheid uit 1900.
--> Lees de volledige recensie

*** Recensie Æde de Jong, Tzum, 23 januari 2023


Het mooie is dat Jongenelen zich daar niet altijd strikt aan houdt en weleens een kort uitstapje maakt naar films of literatuur buiten het Nederlandse taalgebied. Het enthousiasme van Jongenelen is dan ook aanstekelijk. De toon is soms luchtig, geestig, en de auteur is scheutig met uitroeptekens. Dit is allesbehalve hinderlijk. Het maakt het boek tot een gedegen, maar toegankelijke literaire studie.


--> Lees de volledige recensie

*** Recensie Benny Madalijns, Humanistisch Verbond, 9 februari 2023


Het staat bol van droge humor, kromme logica en ironische of sarcastische commentaren. Bovendien jongleert hij met een overvol blik nieuwsgierigmakende titels. Ergo. Dankzij zijn wijze raadgevingen weet ik nu tenminste waarop ik moet letten, als ik ‘de Verleider’ of een van zijn goddeloze trawanten straks weer eens tegenkom, al dan niet in een verzonnen verhaal.


--> Lees de volledige recensie

*** Recensie Nederlandse Bibliotheekdienst


Een studie naar Nederlandstalige duivelsfictie. De duivel is een van de fascinerendste personages uit de westerse literatuur- en cultuurgeschiedenis. In tal van romans, verhalen, gedichten, toneelstukken, stripboeken, liedjes, volksverhalen, toverboeken en films teistert hij de mens. Bas Jongenelen analyseerde veel Nederlandstalige duivelsfictie en laat de lezer kennismaken met de duivel in al zijn facetten en literaire verschijningsvormen, door alle tekstgenres en eeuwen heen - van de middeleeuwen tot en met de eenentwintigste eeuw.
Toon details

Schrijf een recensie

Is De duivel in de Nederlandse literatuur het boek voor jouw Reading Challenge?
Op naar de challenge

Populaire boeken in hetzelfde genre

Boeken van dezelfde auteur

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumoulin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.

Reageren op De duivel in de Nederlandse literatuur

Wil je kort reageren op dit boek of een vraag stellen aan andere lezers, plaats dan een reactie.