Meer dan 5,6 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Hebban recensie

Overleven - over leven

Renate Kerkhofs 11 augustus 2019 Auteur

Drie romans en een poëziebundel schreef Elisabeth Rosner, waaronder De snelheid van het licht, dat in negen talen werd vertaald. Talloze priijzen en lofbetuigingen vielen haar met deze eerdere publicaties ten deel, in zowel Amerika als Europa. Daarnaast verschenen Rosners essays en recensies in kwaliteitspublicaties als New York Time Magazine en Elle. Over Survivor Café, haar eerste non-fictie werk, zegt Rosner zelf dat ze er haar hele leven aan heeft geschreven. En dat is geen overdrijving. Het boek werd een naslagwerk van gesprekken en interviews over decennia waarbij Rosner poogde om ‘de woorden en het zwijgen van anderen zo waarheidsgetrouw en respectvol weer te geven’. De emoties die deze neerslag bij haarzelf losmaakten, schuwt ze evenmin. Rosner is de dochter van Joodse survivors van de Tweede Wereldoorlog die emigreerden naar de Verenigde Staten. Een zwaar beladen verleden dat tastbaar bleef nazinderen in het leven van haar ouders en in de opvoeding van hun kinderen.

Survivor Café is ingedeeld rond de drie reizen die de auteur met haar vader maakte naar concentratiekamp Buchenwald. ‘Beukenbos’ en niet ‘Berkenbos’ zoals het helaas verkeerdelijk werd vertaald en waarvoor de uitgeverij in een bijgevoegd erratum haar welgemeende verontschuldigingen aanbiedt. Deze drie ervaringen in het frame van de Tweede Wereldoorlog vormen de uitvalsbasis voor het boek. Maar het verhaal gaat veel verder dan dat. Survivors waren er ook in het Japanse Nagasaki en Hiroshima. Survivors waren er ook onder het slavenregime in Amerika. Survivors waren er ook onder de Rode Khmer in Cambodja. Al deze survivors zorgden voor nakomelingen die op hun beurt van bij hun geboorte onder de survivors gerekend kunnen worden, als betrokken erfgenamen van een verleden dat niet kan, niet mag vergeten worden.

‘Woorden zijn ontoereikend en essentieel, woorden zijn wat we hebben. De verhalen moeten worden verteld en op de een of andere manier bewaard, en ik kan niet zeggen hoe belangrijk dat gedeelte is. Het is alles. De getuigen zijn er nog, nog wel, nog heel even, we weten niet voor hoelang.’


Elisabeth Rosner is de gedroomde vertolker om de verhalen in herinnering te houden. Ze spreekt met kennis van zaken. Door eigen ervaring (en belasting?) als dochter van overlevers van de Holocaust. Door onderzoek waarbij ze graaft naar diepliggende informatie en verbanden (wat weten we bijvoorbeeld al over intergenerationele overerving van trauma’s). Door te praten maar vooral door veel te luisteren. Het boek is een aaneenschakeling van dappere getuigenissen, gevoelige wetenswaardigheden en urgente (denk)vragen. 

Survivor Café is geen boek om op het nachtkastje te leggen. Het boek eist de volledige aandacht van de lezer op, bij voorkeur gedoseerd in verschillende leessessies. Maar het is een boek dat beklijft. Een boek dat geschreven moest worden. Een boek dat gelezen moet worden. ‘Adembenemend,’ volgens Pulitzer-prijs Winnaar Viet Thanh Nguyen.   

Reageer op deze recensie

Meer recensies van Renate Kerkhofs

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumoulin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.